X
تبلیغات
دروازه ای به جهان بی کران شیمی - صنعت تولید چرم (4)

.7. دباغی (taning):

مراحلی که از سوکینگ تا مرحله قبل از دباغی توضیح داده شدهمه در جهت آماده سازی پلت برای دباغی است . فقط بواسطه عمل دباغی است که پلت از حالت خام تبدیل به چرم می شود . در صنعت چرم ،مرحله دباغی از مهمترین عملیات ساخت و ساز چرم می باشد . درواقع تنها عمل دباغی است که جسم قابل فساد را تبدیل به کالای غیر قابل فساد می کند .

چرم بعد از خیس شدن مجدد متورم نمی شود ودر حالت طبیعی چندین قرن عمر می کند اما سالامبور اگر با آب تماس داشته باشد نمک و اسیدیته خود را از دست می دهد و در معرض حمله باکتری ها قرار می گیرد .

علت خواص منحصر به فرد چرم :

  1. جداشدن الیاف پوست از همدیگر و خشک شدن جداگانه آنها بدون اینکه به هم بچسبند .
  2.  پوشیده شدن سطوح الیاف با مواد شیمیایی و یا تغییر خواص شیمیایی الیاف طوری که بعد از خیس شدن دوباره متورم نشده و به هم نجسبند .

نحوه انجام عمل دباغی :

  •      لایمینگ و دیلایمینگ الیاف را از هم جدا می کند اما نمی تواند از به هم چسبیدن آنها به هنگام خشک شدن جلوگیری کند از این رو اگر پلت آهک گیری شده خشک شود سفت و سخت می شود. اما پلتی که به صورت سالامبور است اگر خشک شود دارای نرمیت کافی خواهد بود اما همین پلت اگر خیس شود متورم می شود و اگر شستشوی آن ادامه یابد با از دست دادن اسید و نمک به هنگام خشک شدن سفت و سخت و استخوانی می شود .
  •       دباغی واقعی وقتی صورت می گیرد که هردو اثر گفته شده در بالا ، باهم در پلت ایجاد شود . موادی که دو اثر فوق را در پلت ایجاد کند مواد دباغی خوانده می شود .

انواع مختلف مواد دباغی :

  1. مواد معدنی (مانند نمکهای آلومینیم ،کروم ،زیرکونیم، تیتانیوم و آهن )
  2. مواد گیاهی
  3. مواد روغنی و چربی ها
  4. مواد آلدئیدی
  5. مواد دباغی مصنوعی (سینتن ها)

روش های مختلف دباغی :

بسته به مصرف هریک از مواد دباغی  روشهای مختلف دباغی وجود دارد:

  1. دباغی آلومینیومی
  2. دباغی کرومی
  3. دباغی گیاهی
  4. دباغی روغنی
  5. دباغی فرمالدئیدی و گلوتارآلدئیدی
  6. دباغی آهنی و زیرکونیومی و تیتانیومی
  7. دباغی ترکیبی

سالامبورکردن (picking):

سالامبورکردن در عرف چرم سازی به مرحله اسیدی کردن مشهور است . در این مرحله با استفاده از اسید و نمک ،پوست را ترشی گذاری می کنند . این کار به دو علت انجام می گیرد :

  1. برای نگهداری دراز مدت پوست
  2. برای آماده کردن پوست جهت دباغی کرومی (چون کروم خاصیت اسیدی دارد پلت هم بایستی شرایط مشابه کروم را داشته باشد)

ايمنی در ساخت سالامبور :

برای ایمنی کار و حفظ ونگهداری پلت در مرحله سالامبور سازی به موارد زیر باید توجه کرد :

 

  1. آب حمام زیاد در نظر گرفته شود
  2. اول نمک اضافه شود و بعد انحلال کامل آن اسید اضافه شود .
  3. اسید مصرفی قبلا در مقدار 20 برابر وزن خود با آب سرد رقیق شده و خنک شده باشد .
  4. اسید به آرامی و در حال چرخش درام به صورت تزریقی وارد حمام شود.

.8. دباغی مجدد (ritaning) :

  •      عمل ریتانیگ روی پلت هایی انجام میگیرد که قبلا با مواد معدنی ،گیاهی،سینتن ها،آلدئید و یا روغن های خام و یا مخلوطی از مواد فوق دباغی شده باشند . البته قریب به 95% ریتانینگ روی وتبلو انجام میگیرد .
  •      دباغی اولیه ضمن حفظ پوست برای مدت معینی خواصی نظیر زیردست نرم ،هم به چرم می دهد شاید زمانی میشد چرم را با دباغی اولیه و بدون نیاز به ریتانینگ به بازار عرضه کرد اما امروزه این کار ممکن نمی باشد .
  •       ریتانینگ همان عملی است که کیفیت چرم را به دلخواه خریدار تغییر دهد . امروزه همه دباغان قبول دارند که نرمی ،پری،استحکام و کشش مورد نیاز چرم به واسطه ریتانینگ حاصل می شود . علاوه بر موارد فوق ،خواصی نظیر ثبات در برابر عرق بدن ،سبک بودن چرم ،زیر دست کرک مانند داشتن و ضد آب بودن آن وظیفه ریتانینگ را دو چندان می کند .

عمليات ريتانينگ :

I. عملیات قبل از پروسس:

  •     نگهداری و سورت در انبار وتبلو
  •     آبگیری و چروگ گیری
  •     شیوینگ
  •  

II. تعیین و تهیه مواد شیمیایی

1. تعیین مواد شیمیایی (نوع مواد - میزان مواد)

2.تهیه مواد شیمیایی (توزین - اندازه گیری)

 

III.عملیات حین پروسس:

1. خنثی سازی

n      شستشوی قبل از خنثی سازی

n      خنثی سازی

n      شستشوی بعد از خنثی سازی

2. ریتانینگ

3. رنگدهی

4.روغن دهی

5.فیکس کردن

عمليات قبل از پروسس:

A:نگهداری و سورت در انبار وتبلو:

 درطول مدت نگهداری ،کروم های نفوذ کرده به چرم با الیاف واکنش می دهند و فیکس می گردند این واکنش شیمیایی که بین کروم و گروه کربوکسیل اسیدهای آمینه کلاژن صورت می گیرد ،باعث تولید اسید سولفوریک می گردد(دو اتم H+ از گروه کربوکسیل کلاژن با یک بنیان دو با منفی SO42- از سولفات کروم بازیک ،تشکیل اسید سولفوریک می دهد)آزاد شدن اسید سولفوریک باعث کاهشPH وتبلوها در طول مدت نگهداری در انبار وتبلو می گردد.

 

هر قدر زمان نگهداری وتبلوها در انبار وتبلو بیشتر باشد به همان اندازه میزان واکنش کروم بیشتر شده و به همان نسبت افت PH بیشتر می شود .

 

البته میزان افت PH حدی دارد که بعد از آن PH دیگر افت نمی کند . ثابت ماندن PH به معنای اتمام انجام واکنش کلیه کروم های موجود در الیاف چرم میباشد

B.آبگيری و چروک گيری :

قبل از انجام عملیات شیوینگ ،جهت هرچه بهتر انجام گرفتن این عملیات و همچنین خارج نمودن آب اضافی موجود در وتبلو لازم است که عمل آبگیری صورت گیرد .

عدم انجام عملیات آبگیری باعث ایجاد ایراداتی در عملیات شیوینگ و همچنین در توزین وتبلوها می گردد. از طرف دیگر لازم است که کلیه وتبلوها هنگام شیوینگ دارای حالت صاف و بدون چروک داشته باشند. به همین علت انجام عملیات چروک گیری نیز در این مرحله از اهمیت خاصی برخوردار است .

آبگیری و چروک گیری حداقل باید پس از 2الی 3 روز پس از خرک چینی وتبلوها صورت پذیرد که در طی این مدت نگهداری،واکنش های OLATION نیز به صورت کامل انجام می گیرند .

C.شيوينگ :

قبل از شروع عملیات شیوینگ برای رسیدن به ضخامت مورد نیاز ،باتوجه به نوع و تیپ محصول تولیدی لازم است اصلاح ضخامتی روی وتبلوها صورت پذیرد تا کلیه محصولاتی که به صورت همزمان و طی یک پروسس وارد یک درام می شوند ،دارای ضخامت یکسانی باشند.

یکسان بودن ضخامت به معنای یکسان بودن میزان نفوذ مواد در مراحل مختلف عملیات ریتانینگ اعم از خیساندن مجدد،خنثی سازی،روغن دهی و دباغی مجدد می باشد .

 

نوع محصول

ضخامت nm

چرم کشدار

0.4 -0.5

چرم لباسی

0.6 -0.9

چرم رومبلی

0.8 -1.2

چرم کفشی

1 -1.4

چرم رویه نرم

1.5 -2.4

 

عمليات حين پروسس:

خنثی سازی

الف- شستشوی قبل از خنثی سازی : این شستشو که در واقع خیساندن مجدد می باشدچندین وظیفه برعهده دارد:

زدودن تراشه های شیوینگ - خیساندن مجدد وتبلوها - حذف کروم سطحی - گرم کردن مقدماتی

ب:عمليات خنثی سازی:

عملیات خنثی سازی درواقع حذف کلیه اسیدهای اضافی موجود در کلاژن می باشد،که قبل از عملیات ریتانینگ در زیر نقطه ایزو الکتریک قرار دارد.اطلاق لفظ اسید زدایی به جای خنثی سازی مناسب تر است .

عملیات خنثی سازی در واقع تبدیل PH وتبلوها به حالت مناسب و دلخواه برای ریتانینگ میباشد.

ازجمله مواد خنثی سازی: بی کربنات آمونیوم ، فرمیات سدیم وفرمیات کلسیم واستات سدیم

نحوه ريتانينگ :

  •     عملیات ریتانینگ بعد از شیوینگ وتعیین ضخامت چرم شروع می شود. بعد از آبگیری وتبلو بایستی دقت شود تا وتبلوها از نظر دارا بودن رطوبت یکسان باشند.عملیات ریتانینگ براساس وزن شیوینگ محاسبه و عمل میشود،اگر وتبلوها دارای رطوبت یکنواخت و کافی باشند عملیات شیوینگ درست انجام می گیرد.
  •      مقدار آب بایستی به اندازه ای باشد که چرم بتواند به راحتی در درام گردش کند و گره نخورد.آب مصرفی باید با ظرفیت درام تناسب داشته باشد.
  •       جذب تمام مواد فعالی که به صورت امولسیون به درام اضافه می شوند، به واسطه گردش صحیح درام صورت می گیرد. گردش شدید و زیاد درام به چرم ضرر می رساند . غلظت حمام روغن دهی مهم است .در عمل نبایستی بیش از 125- 150% چرم آب مصرف کند استفاده از آب به مقدار 100%وزن چرم معمول است .

این مطلب ادامه دارد ...


موضوعات مرتبط: شیمی چرم

تاريخ : چهارشنبه سی و یکم فروردین 1390 | 16:20 | نویسنده : شاه نظری |
.: Weblog Themes By VatanSkin :.